Met studioflitsers is de belichting van een beeld volledig een keuze in plaats van een omstandigheid. De richting van het licht, de plek van de schaduwen, de hoeveelheid omgevingslicht die meedoet — het ligt allemaal in eigen hand.

Die controle begint bij één rekeneenheid: de stop. Een stop is een verdubbeling of halvering van de hoeveelheid licht die de sensor bereikt. Diafragma, sluitertijd en ISO doen daarin precies hetzelfde, en dat maakt het rekenwerk eenvoudiger dan het lijkt. Een stop meer licht via de ene knop kan volledig worden weggestreept met een stop minder via de andere.

Flitsen is weten, en weten is meten. Met een lichtmeter wordt het vermogen van elke lamp afgestemd op de camera-instelling in plaats van andersom. Daarna wordt er opgebouwd: eerst het hoofdlicht, dan het invullicht een paar stops lager, en tot slot het haarlicht dat het beeld afmaakt.

Er wordt de hele middag zelf gefotografeerd, met een model. Na elke verandering in de opstelling wordt opnieuw gemeten — een lamp die tien centimeter verschuift, verandert het beeld meer dan de meeste fotografen verwachten.

Na deze workshop kun je zelf:

• diafragma, sluitertijd en ISO tegen elkaar wegstrepen in stops
• met een lichtmeter je flitsvermogen afstemmen op je camera-instellingen
• een hoofdlicht plaatsen onder 45 graden en beoordelen wat dat met een gezicht doet
• feathering toepassen: je softbox draaien voor een geleidelijk lichtverloop in plaats van een harde overgang
• een invullicht instellen op twee tot drie stops onder je hoofdlicht
• een haarlicht plaatsen dat je onderwerp losmaakt van de achtergrond
• je scherptediepte sturen zonder je belichting kwijt te raken
• beoordelen welke studioflitser bij je past als je er zelf een gaat aanschaffen

Voor fotografen die met flitslicht willen werken maar de techniek nog niet in de vingers hebben. Eigen flitsers zijn niet nodig, alles staat klaar. Neem je camera mee, en je lichtmeter als je er een hebt.

12 september, 12:00–17:00. Maximaal 8 deelnemers.

Een schouder wordt een heuvel, een heup een duin. Bij bodyscape wordt het menselijk lichaam gefotografeerd als landschap: abstract, in laag licht, en voor een groot deel bestaand uit schaduw. Het resultaat is mysterieus, sensueel en onmiskenbaar artsy.

De techniek is verrassend overzichtelijk. Er wordt gewerkt met één lichtbron, of in elk geval uit één richting, ergens tussen 90 en 180 graden ten opzichte van de lens. Het model blokkeert het licht, de pose bepaalt waar het valt, en het licht vouwt zich om de vorm heen.

De uitdaging zit aan de randen van het histogram. De hooglichten mogen oplopen tot een procent of tachtig, de schaduwen komen tegen de linkerrand aan zonder hem te raken. Daartussen ligt het hele beeld. Strooilicht en reflectie zijn daarbij de grootste vijand: die tillen de schaduwen op en halen precies het mysterie weg waar het genre om draait.

Halverwege de middag staan twee bodyscape challenges op het programma. Er wordt een voorbeeldbeeld getoond dat vervolgens wordt nagemaakt, met alleen de opstelling als houvast. Daarna worden de resultaten besproken en een aantal ervan nabewerkt.

Na deze workshop kun je zelf:

• met één lichtbron tussen 90 en 180 graden een lichaam opbouwen als landschap
• je histogram zo lezen dat hooglichten niet uitbijten en schaduwen niet dichtlopen
• strooilicht en reflectie beperken met grid, flag en de hoogte van je bron
• de pose inzetten om te bepalen waar het licht valt en waar het wegblijft
• incrementeel variëren: één element veranderen, alle opties aflopen, en zo uit een ogenschijnlijk beperkt genre eindeloos veel beelden halen
• je beeld nabewerken zonder de schaduwen op te tillen
• een shoot met een naaktmodel zo leiden dat de afspraken vooraf duidelijk zijn en de regie bij het model ligt

Voor fotografen die met studioflitslicht overweg kunnen. Er wordt gewerkt met een naaktmodel. Neem je camera mee en een lens tussen 24 en 85 mm.

13 september, 12:00–17:00. Maximaal 8 deelnemers.

High key is een stijl waarin het beeld bijna volledig uit wit en lichtgrijs bestaat. Nauwelijks schaduw, een helderwitte achtergrond, en een onderwerp dat daarin tot in de details behouden blijft. Het levert beelden op die fris en open aanvoelen, en afhankelijk van het onderwerp vrolijk of dromerig.

Bij high key wordt gewerkt met twee gescheiden lichtsystemen. De achtergrond wordt apart uitgelicht tot helderwit. Het onderwerp krijgt licht van twee of drie flitsers, van voren en opzij, zodat het loskomt van dat wit in plaats van erin te verdwijnen.

Daarin zit ook de valkuil. Staat de achtergrond te hoog ingesteld, dan slaat het licht om het model heen de lens in en verdwijnt het contrast uit het hele beeld. Blijft de instelling te laag, dan wordt het wit een vaal grijs. Het verschil tussen die twee is een kwestie van meten, niet van gevoel.

Alles gaat handmatig, camera én flitsers. Bij zoveel wit in beeld loopt elke automaat vast.

Na deze workshop kun je zelf:

• een witte achtergrond gelijkmatig uitlichten tot helderwit, zonder vlekken of hotspots
• de verhouding tussen achtergrond en onderwerp uitmeten in plaats van inschatten
• twee tot drie flitsers zo opstellen dat je onderwerp loskomt van de achtergrond
• harde schaduwen wegwerken naar een frisse, zachte en egale stijl
• aan je histogram aflezen of je hooglichten nog detail bevatten of al zijn uitgebeten
• je camera en je flitsers volledig handmatig bedienen
• beoordelen wanneer high key je onderwerp helpt, en wanneer het beeld er niets mee wint

Voor fotografen die de basis van studioflitsen beheersen en met meerdere lampen willen werken. Neem je camera mee, en je lichtmeter als je er een hebt.

19 september, 12:00–17:00. Maximaal 8 deelnemers.

(fotocredits: Andreas Fürst, Richard McGill, Cydonna, Raymond Delno)

Boudoir gaat over sfeer, en sfeer maak je met licht. Niet met méér licht, maar met beter geplaatst licht.

Waar je bij een portret vaak zoekt naar gelijkmatigheid, gebruik je hier juist het verloop van licht naar schaduw om vorm te geven — en om weg te laten wat je niet wilt tonen.

Het verschil tussen een plat kiekje en een beeld dat blijft hangen zit zelden in een dure lamp. Het zit in de hoek, de afstand en de verhouding tussen je bronnen — en in het lef om een deel van je beeld gewoon donker te laten.

We werken met een paar opstellingen die zich in dit genre bewezen hebben. Clamshell, waarbij twee zachte bronnen boven en onder elkaar het gezicht omvatten en de huid vergevingsgezind weergeven. Key met randlicht, waarbij een gegridde striplight schuin achter je model de contour uit het donker tilt. En korte belichting, waarmee je met één bron al richting en volume krijgt.

Na deze workshop kun je zelf:

• een clamshell opzetten en de verhouding tussen boven- en onderlicht bewust kiezen
• een randlicht plaatsen op anderhalve stop onder je hoofdlicht, zonder dat het je beeld inschijnt
• met korte belichting vorm geven aan gezicht en lichaam
• bepalen welke lichtvorm past bij de sfeer die je voor ogen hebt
• schaduw inzetten als middel in plaats van als probleem
• lichtkleur gebruiken om je beeld warmer en intiemer te maken
• een shoot zo leiden dat je model zich op zijn gemak voelt: afspraken vooraf, regie bij het model, en een set waarin het licht blijft

Voor fotografen die met studioflitslicht overweg kunnen. Er wordt gewerkt met een model; de sets lopen van lingerie tot semi-naakt. Neem je camera mee en een lens tussen 35 en 85 mm.

20 september, 12:00–17:00. Maximaal 8 deelnemers.